Ontslag uit het ziekenhuis. Dat kan beter!

DSC_1209[1]


Het blijft verbazingwekkend dat de zorg rondom het ontslag van een patiënt uit het ziekenhuis nog regelmatig niet goed verloopt. Er is genoeg onderzoek naar gedaan, verbeterpunten moeten nu aandacht en budget krijgen.

In het verleden zijn er diverse checkformulieren ontwikkeld. Ook kwamen er transferverpleegkundigen. Zij nemen de afdelingsverpleegkundigen veel werk uit handen, maar kennen de patiënt vaak onvoldoende. 

Helaas ben ik niet meer werkzaam als verpleegkundige, maar ervaar nu zelf en in mijn sociale omgeving wat de gevolgen kunnen zijn van tekortkomingen in de ontslagprocedure.
Ik herinner mij bijvoorbeeld het moment dat ik voor het eerst met TPV (voeding via een infuuslijn) naar huis ging. Terwijl ik nog in het ziekenhuis lag, belde ik mijn eigen apotheek (die toentertijd de TPV zou klaarmaken, nu doe ik dat zelf) om wat praktische dingen te overleggen. De transferverpleegkundige was bezig de recepten te regelen. Er was geen overleg met mij, alleen met de afdelingsverpleegkundige. Op een gegeven moment merkte ik dat niet alles goed geregeld was en ik sprak mijn zorg daarover uit. De afdelingsverpleegkundige zei ‘dat ik het los moest laten en dit aan de (transfer)verpleegkundigen moest overlaten’. Toen ik de volgende dag thuis kwam, bleken er toch een aantal dingen mbt de TPV niet te kloppen en moest ik alsnog op vrijdagmiddag met spoed aanvullende recepten zien te regelen via de specialist.

Een aantal tips en ideeën om checkformulieren en protocollen te verbeteren en het ontslag beter te laten verlopen:

– De checkformulieren en protocollen werden opgesteld door (transfer)verpleegkundigen uit het ziekenhuis. Die beoordelen een en ander vooral vanuit ziekenhuisoogpunt. Loop de ontslagprocedures en checkformulieren eens door met een aantal patiënten en/of mantelzorgers (via bijv een focusgesprek). Vraag ook een aantal wijkverpleegkundigen om hierin mee te denken. Ga het wiel daarbij niet opnieuw uitvinden. Er zijn al zoveel lijsten en protocollen bekend, maak daar gebruik van!
– Ontwikkel een standaard formulier, met als bijlage een afdelingsgebonden lijst. Een patiënt die met ontslag gaat na bijv. een urologische operatie heeft vaak andere zorg nodig dan een patiënt die een aantal chemotherapieën ondergaat.
Het is ook zeer raadzaam om een apart protocol en checklijst te ontwikkelen voor patiënten die met terminale en/of palliatieve zorg naar huis gaan. Soms is het dan nodig om het ontslag te kunnen regelen in een zeer korte tijd. Het zou goed zijn als er voor deze speciale situaties ook een soort spoedprotocol wordt gemaakt. Waarbij alle betrokkenen beseffen dat deze patiënt en zijn sociale omgeving een voorkeursbehandeling nodig hebben. Betrek bij het opstellen hiervan ook ervaren verpleegkundigen die werkzaam zijn in de palliatieve zorg en zo mogelijk ook mantelzorgers die hun ervaringen willen delen.

– Er zijn steeds meer (commerciële) organisaties die allerlei constructies bedenken, door zich in te zetten als tussenpersoon tussen ziekenhuis (al dan niet met transferverpleegkundigen) en de thuissituatie (of bijv. een verpleeghuis). Dat lijkt handig, maar zorgt voor meer zorgkosten èn nog meer zorgprofs. Volgens mij niet wenselijk.

– Zet als afdelingsverpleegkundige op tijd de ontslagprocedure in gang. Wees reëel. Als je vrijdagmiddag om 17 uur het ontslag wilt regelen voor de volgende dag, zal dat waarschijnlijk ten koste gaan van de kwaliteit. Communiceer dit ook met patiënt en sociale omgeving.

– Betrek de patiënt en zijn omgeving direct bij de procedure. Dat lijkt een inkopper, maar het gebeurt nog regelmatig dat er dingen in gang gezet worden die niet mogelijk of niet nodig zijn. Bespreek eerst en tussentijds wat mensen uit de sociale omgeving van de patiënt zelf kunnen (soms moeten?) regelen.

– Leg z.s.m. contact met de wijkverpleegkundige van de organisatie waar (indien van toepassing) thuiszorg van afgenomen wordt. Maak gebruik van de kennis en ervaring van de wijkverpleegkundige!

– Zorg dat medicatie en hulpmiddelen in ieder geval de dag van ontslag bij de patiënt zijn. Liever nog de dag voor ontslag, maar ook niet veel eerder. Zorg dat de voorraad voldoende is voor enkele dagen en liever niet voor enkele weken (zie ook dit blog)

– Evalueer als afdelingsverpleegkundige, maar ook als transferverpleegkundigen(!) de ontslagprocedure regelmatig. Eventueel steekproefsgewijs. Laat patiënten weten dat u soms na enkele dagen telefonisch contact met hen opneemt (ipv een vragenlijst versturen?!). Bespreek het ontslag en leg een paar specifieke vragen omtrent het ontslag voor. Dus niet alleen ‘Was het ontslag goed geregeld?’ Maar bijvoorbeeld ook: ‘Waren alle medicatie in de juiste dosering enz aanwezig, voor maximaal 1 week? Weet u hoelang u de medicatie moet gebruiken? Zijn er herhaalrecepten en weet u waar u die moet aanvragen? Is het u duidelijk wat u mag/moet eten en drinken? Waren alle hulpmiddelen geregeld ( vraag dan bijvoorbeeld ook eens naar incontinentie materiaal, urinaal, postoel…indien van toepassing enzovoorts).’ Gebruik opmerkingen van patiënten om de procedure te verbeteren. Koppel ook positieve ervaringen terug met (transfer)verpleegkundigen!

Het zou goed en nodig zijn als ziekenhuizen beseffen (en anders formeel worden opgelegd?!) dat het zorgvuldig in gang zetten en waar nodig regelen van het ontslag van een patiënt de verantwoordelijkheid is van de (sociale omgeving van) patiënt èn het ziekenhuis! Het houdt daarbij niet op bij opstellen van protocollen en checklijsten. Dat is slechts het begin, het is tijd voor doen (aanvulling: een protocol en/of checklijst zou een hulpmiddel moeten zijn, geen doel op zich om het ontslag goed te regelen). Als het ontslag goed en zorgvuldig is geregeld en uitgevoerd, blijkt dat dit regelmatig een heropname kan voorkomen. Dat kan een hoop kosten en leed voorkomen.

Advertenties