Wat zegt u? Zeg maar jij! #zorg

10461775_10202684304966662_1874115037_nTutoyeren in de zorg….ik weet het niet…soms vind ik het lastig.

In mijn tijdlijn op Twitter zag ik dat één van de huisartsen die ik volg jarig is. Even feliciteren dus. Kleine moeite.
Maar ja…zeg ik nu u of je/jij. Ik besluit om mijn twijfel maar gewoon te melden: tweet aan @burtonbartijn ‘uit mijn TL begrijp ik dat je jarig bent (waarom heb ik toch echt de neiging om u te zeggen?) Gefeliciteerd! Hieperdepiep….hoera!’
Het antwoord was duidelijk: ‘Haha, dankjewel. Twitter is je ;-)’
Oké…dus de gedragscode op Twitter staat toe om elkaar te tutoyeren.
Ga ik het ff lastiger maken: als ik deze huisarts nu irl (in levende lijve) tegenkom, zeg ik dan ook je/jij of toch u? Persoonlijk denk ik dat ik in eerste instantie toch ‘u’ zal zeggen. Gewoon uit respect/beleefdheid en we kennen elkaar verder niet persoonlijk.

Een aantal jaren geleden is onze huisarts met pensioen gegaan. De laatste jaren zei ik af en toe je/jij tegen hem, maar meestal toch nog u. Nu hebben we een jonge huisarts. Tegen hem zeg ik eigenlijk automatisch je/jij. Terwijl dat eigenlijk niets met wel/geen respect heeft te maken. Eerder met de leeftijd dus.

Mijn “geworstel” met het tutoyeren begon al toen ik als verpleegkundige in de zorg werkte. Patiënten sprak ik eigenlijk altijd met ‘u’ aan, tenzij het duidelijk een kind of heel jongvolwassene was. Als mensen zelf aangaven dat hij of zij met je/jij aangesproken wilde worden, probeerde ik dit wel. Maar hoe groter het leeftijdsverschil, hoe vaker ik toch automatisch weer ‘u’ zei.
Het kwam echter ook regelmatig voor dat er een joviale 80-plusser (opvallend vaak een man, zonder relatie) was die zei: “Zeg maar je/jij en Jan. Als je ‘u’ zegt denk ik dat je mijn vader bedoelt…..haha.” Mmm…..dan vond ik het nog lastiger om ‘je/jij’ te zeggen….Onbewust creëer je hiermee toch een bepaalde (professionele) afstand naar een patiënt en het is ook een (onbewuste) vorm van respect. Ik denk dat zodra een van beide partijen zich er ongemakkelijk bij voelt, diegene bijna vanzelf ‘u’ zal gaan zeggen.
Ook artsen sprak ik meestal met ‘u’ aan, tenminste…de afgestudeerde artsen. Vrijwel alle arts-assistenten en coassistenten werden met je/jij aangesproken en met voornaam. Ik denk dat ik 1 of 2 keer heb meegemaakt dat een nieuwe arts-assistent zich bij zijn/haar achternaam en met ‘u’ wilde laten aanspreken. Dat ging echter meestal een uurtje goed…….de persoon ik kwestie werd enigszins verbaasd en “licht spottend” aangekeken. Het paste gewoon niet.
Nu moet ik wel zeggen dat de laatste 5 jaar (+/-) de situatie veranderde. Met sommige vaste artsen werkte ik inmiddels al ruim 10 jaar samen. Ik respecteerde ze nog steeds (en soms zelfs meer), maar een enkeling sprak ik toch langzaam maar zeker met ‘je/jij’ aan. Ook een aantal jonge vaste artsen sprak ik de laatste jaren met je/jij aan. Maar zeker niet allemaal.
Verpleegkundigen werden en worden trouwens vrijwel allemaal met je/jij aangesproken. Jong en oud. Alleen in het begin van mijn opleiding heb ik nog even kennis mogen maken met ‘de ouderwetse hoofdzuster’ (toen zei men niet zo snel verpleegkundige…). Het was de laatste periode van ‘de klasseafdeling’, waar mensen met een duurdere (!) verzekeringspolis gegarandeerd een privé kamer hadden. In die periode werd de hoofdzuster nog met ‘u’ aangesproken. Dat is al wel ruim 25 jaar geleden….
Mijn behandelend arts ken ik inmiddels ook al ruim 10 jaar. Wat mij opvalt: in e-mails is de toon naar mij toe soms zelfs joviaal te noemen. Ik heb daar geen enkele moeite mee, vind het meestal zelfs prettig. Zelf zeg ik nu pas de laatste jaren ‘je/jij’ tegen mijn behandelend arts. En hoewel ik hem ook bij zijn voornaam mag noemen, noem ik hem toch meestal bij zijn achternaam. Op de een of andere manier vind ik dat toch prettiger (en misschien ook duidelijker). Of ik omzeil het.

Wat eigenlijk nog verrassender en misschien zelfs schokkend is voor mij: ik word de laatste jaren als patiënt steeds vaker met ‘mevrouw’ en ‘u’ aangesproken. Meestal zeg ik dat ik graag bij mijn voornaam en met ‘je/jij’ word aangesproken. Maar hier gaat dus duidelijk mijn leeftijd een rol spreken: ‘de jonge garde’ (verpleegkundigen die nog studeren of net klaar zijn en arts/co assistenten) blijken daar steeds meer moeite mee te hebben: ze zeggen toch snel weer ‘u’ en ‘mw.’.
Ach…ik herken het dilemma en het ongemakkelijke gevoel. Alleen ervaar ik nu als patiënt dus ook het andere (soms) ongemakkelijke gevoel van jong voelen en ouder worden…….

Advertenties