Privacy in de zorg

DSC_0066
Een gevoelig onderwerp voor veel mensen. Want privacy, da’s toch een stukje van jezelf. Iets wat anderen niet allemaal mogen of hoeven te weten.
Jarenlang zijn allerlei groepen al in discussie wat betreft het EPD. Niet elke arts mag zomaar in je dossier kijken, maar soms is dat toch echt nodig voor een bepaalde behandeling. En als je huisarts dit in kan zien, mag zijn waarnemer dat dan ook? Als je op vakantie bent, geldt dat dan ook voor de arts aan de andere kant van het land? Persoonlijk heb ik er niet zoveel moeite mee, zolang mijn gegevens maar niet “op straat” liggen. En zolang de informatie die erin staat ook klopt(…)!
Een andere groep zijn de verzekeraars, bedrijfsartsen, UWV. Want door hen kan bepaalde informatie toch op een heel andere manier gebruikt (uitgelegd?) worden. Dus inzage niet voor iedereen.
Afgelopen week lag er een oudere dame naast mij in het ziekenhuis. Zij had (vorig jaar) in Nieuwegein gelegen. Uit haar woorden begreep ik dat dit op de mediumcare was.
Haar familie kon bij binnenkomst al vertellen aan mevrouw hoe zij zich voelde (…), zoals Mw dit zelf zei. Op de gang hing nl een scherm met een (korte) rapportage over hoe het die dag met mevrouw ging. Gedachten lezen kon de computer nog net niet, maar dat scheelde niet veel. De verpleegkundige die op dat moment ons gesprekje volgde (….) vroeg zich (terecht) hardop af hoe het in dit geval met de privacy zat. Want als de familie van Mw deze informatie kon lezen, kon iedereen dit dan op dit scherm meelezen? Ik vroeg mijzelf daarbij ook af: wil ik wel dat al mijn eigen bezoek deze info kan lezen? Ik weet ook niet of de verpleegkundige die deze rapprtage “schrijft”, dit ook met de patiënt bespreekt. Mijn ervaring is nl dat er soms dingen worden gerapporteerd die niet in overeenstemming zijn met wat de patiënt zelf ervaart. Bekend voorbeeld is “patiënt sliep goed en heeft geen pijn”. Terwijl de patiënt bijna de hele nacht wakker lag door pijnklachten…..Niet elke patiënt zal ook in staat zijn om de rapportage “goed te keuren” in het kader van privacy.
Aan de andere kant blijkt het voor verpleegkundigen soms een heel gedoe om steeds opnieuw de status van een patiënt te moeten openen en sluiten in het kader van de privacy. Want laat je een status “open” staan (online, op de computer), dan kan iedereen dit zien en eventueel informatie wijzigen. Het steeds opnieuw moeten inloggen enz. is één van de redenen waarom sommige verpleegkundigen toch eerst allerlei gegevens op een kladpapier schrijven, voordat alles in 1 keer ingevoerd kan worden.

Maar…voor mij was het duidelijkste voorbeeld van privacy en eigenlijk ook al heel lang bestaand: het voeren van een gesprek. De korte gesprekjes aan bed, vooral bijvoorbeeld tijdens de visite van de arts. Zolang er kamers zijn met meerdere bedden, is dit praktisch nauwelijks te voorkomen. Gesprekken op de gang tussen bjvoorbeeld arts en verpleegkundigen. Het viel mij wel op dat hier in vergelijking met een paar jaar geleden zorgvuldiger mee om gegaan wordt. Dus meer overleg achter gesloten deuren.
Het “toppunt” als voorbeeld was en is voor mij de afgelopen periode: het anamnesegesprek. Zolang de patiënt mobiel is werd de anamnese door de verpleegkundige niet op de patiëntenkamer gedaan maar (bijvoorbeeld) in het dagverblijf. Op zich een redelijk alternatief, omdat deze weinig of gedeeltelijk gebruikt werd (maar zeker niet ideaal of gewenst). Een andere ruimte was slechts af en toe beschikbaar in dit ziekenhuis. Is de patiënt te ziek om uit bed te komen, dan wordt de anamnese op de kamer gedaan.
Het ziekenhuis is al lang gelden gebouwd. In die tijd waren er schijnbaar minder ruimtes nodig voor het voeren van bijvoorbeeld een gesprek of een overleg.
Bij de eerder genoemde oudere dame werd ook een anamnesegesprek gevoerd door een coassistent. Mw zat aan tafel een tijdschrift te lezen. Tafel is trouwens een groot woord, het is meer een klein “werkblad” waar 1 patiënt eventueel aan kan eten. Deze stond in dit geval ongeveer 75 cm van het voeteneinde van “mijn” bed. De
coassistent begon dus het anamnesegesprek op deze plek af te nemen. Zonder expliciet te vragen of mw het goed vond om daar het gesprek te voeren. Bij een anamnesegesprek hoort ook een lichamelijk onderzoek. Hiervoor is een bed of onderzoekstafel nodig. Aangezien er geen onderzoekstafel beschikbaar is op de afdeling(geen ruimte voor) wordt het lichamelijk onderzoek altijd op bed gedaan op de kamer van de patiënt. Alleen een dun gordijn moet dan voor wat privacy zorgen. Maar het hele gesprek is dus (ongewild) te volgen door andere patiënten. Het zou in ieder geval al veel schelen als het eerste deel van de anamnese (tot het lichamelijk onderzoek ) elders wordt gedaan.
Als mede patiënt kan ik zeggen dat ik alle antwoorden op de meest persoonlijke (en intieme) vragen niet wil (en mag??) meekrijgen van een andere patiënt. Dit is echt een inbreuk op de privacy van een patiënt. Ik heb nog een koptelefoon opgezet met de muziek keihard, maar zelfs dat helpt maar gedeeltelijk. Ik kan u ook vertellen dat het heel vermoeiend is om een gesprek van ongeveer een uur op zo’n korte afstand te “moeten” volgen. Als een opname wat langer duurt, kun je ook nog de pech hebben dat je bij elke nieuwe opname/nieuwe patiënt zo’n gesprek meekrijgt, soms dagelijks.
Ik heb aan Mw nog gevraagd of zij het niet heel vervelend vond. Haar antwoord was: waarschijnlijk ben je alles straks toch weer vergeten, dus het maakt mij niet zoveel uit. Dit klopt ook wel, maar zelf vond ik het een erg patiëntonvriendelijke situatie. Ik voelde een soort van plaatsvervangende schaamte, ongemakkelijk in ieder geval.

Wat ik hiermee vooral wil zeggen: vergeet bij alle digitale privacy de persoonlijke privacy in een gesprek niet. Digitaal is er vaak een Digi-D code of dubbel wachtwoord nodig, autorisatie voor artsen/verpleegkundigen om dossier in te zien,
legitimatie als patiënt enz. Een gesprek (over een deel van de info die in het dossier te vinden is) is ongewild te volgen door andere patiënten. Soms zelfs ook door bezoekers, als het gesprek tijdens het bezoekuur plaatsvindt!
Het kost soms wat meer tijd en inspanning om een andere ruimte te zoeken en te vinden. Maar voor enige privacy is dit echt noodzakelijk!

Opeens zie ik het voor mij. Over enige tijd hangt er bij de ingang van elk ziekenhuis een grote lichtbak met de tekst:
“Welkom meneer Jansen wegens obstipatie, mevrouw Pietersen ivm een verzakking en Japie de Wit ivm plaatsen buisjes. Wij wensen u een kort, maar prettig verblijf in ons mooie ziekenhuis! Mevrouw Pietersen is aanvullend Max verzekerd en ontvangt daarom naast een bos bloemen ook dagelijks een glaasje wijn bij de warme maaltijd. Proost!”

Advertenties