Arts en patiënt beslissen samen, zijn we al zover? #shareddecisionmaking

DSC_1129

Shared Decision Making (“gezamenlijke besluitvorming”), waarschijnlijk heeft u er al eens iets over gehoord of gelezen?

Shared Decision Making is eigenlijk gebaseerd op gelijkwaardigheid tussen arts en patiënt als gesprekspartners. Maar is dat wel zo? Kan dat ook echt? Van oorsprong is de relatie arts/patiënt niet in evenwicht.

Heeft een patiënt genoeg kennis en kunde over zijn diagnose en de behandelingsmogelijkheden? Is een patiënt daar vanuit in staat om samen met de arts een goede, weloverwogen keuze te maken wat betreft zijn eigen behandeling?

Essentieel hierin is dat het SAMEN met de arts gebeurt, min of meer op basis van gelijkwaardigheid. Dus de arts zal er voor moeten zorgen dat de patiënt over voldoende vereiste kennis beschikt die nodig is om een goede keuze te maken. Natuurlijk is de patiënt daar als eerste zelf verantwoordelijk voor. Echter, omdat de patiënt altijd begint vanuit een achterstand is de arts (naar mijn idee) hoofdverantwoordelijke.

Want hoe kan een patiënt de juiste keuze maken (samen met zijn arts) als hij niet de benodigde kennis bezit? Hoe weet je wat de benodigde kennis is? En hoe kun je dit meten=weten? Op internet is inmiddels genoeg informatie te vinden. Alleen het is niet altijd duidelijk of deze informatie betrouwbaar, up to date en volledig is.

Als de patiënt voldoende  kennis heeft aangeboden gekregen van de arts of zelf heeft gevonden op internet, is deze dan wel in staat om alles in zich op te nemen? Op de juiste manier te gebruiken? Dan ga ik er voor het gemak maar even vanuit dat de patiënt dit zelf ook wil. Want er zal ook een groep patiënten zijn die het gewoon niet kan overzien en liever wil dat de arts het heft in handen neemt.

Een deel van de patiënten zal misschien wel mee willen beslissen, maar is mogelijk te ziek, heeft psychiatrische problemen of heeft moeite om alle informatie te begrijpen.

Behalve alle feitelijke kennis, is er ook nog een psychische factor. Kun je als patiënt (maar eigenlijk ook als arts!) wel kiezen tussen verschillende behandelingen, die mogelijk vervelende complicaties als gevolg hebben? Want wat is erger als complicatie? Is dat wel een keuze? Of kies je dan om niet te behandelen?

Een bijkomend probleem voor de artsen is, dat zij vooral betaald worden per handeling. Niet voor een goed, informatief gesprek. Dus een arts die er tijd en energie in steekt om de patiënt te ondersteunen in het vergaren van kennis en het maken van de juiste keuzes, wordt daarvoor niet of nauwelijks beloond. Dus zal een aantal artsen kiezen voor de makkelijkste en meest lucratieve weg: een diagnose meedelen en direct met een (gedegen) behandelplan komen.

Persoonlijk denk ik dat er een groeiende groep patiënten is die (eventueel met hulp/steun van partner of familie) uiteindelijk in staat zal zijn om samen met de arts een keuze te maken wat betreft een behandelplan. Deze groep wil dit ook graag. Uiteindelijk zal dit de kosten juist binnen de perken kunnen houden. Als er niet alleen maar “klakkeloos” een behandeling wordt gestart (dóén levert meer geld op).

Een  patiënt voelt zich er zelf ook meer tevreden over. Als je een behandeling moet ondergaan waar je goed over hebt nagedacht. Waarvan je zo goed mogelijk de voor-en nadelen kent. Waarvan je weet wat het je kan opleveren aan gezondheidswinst en daar ook vertrouwen in hebt. Dan begin je daar toch met een positievere houding aan.. Ook als je na zorgvuldige afweging besluit om een behandeling niet te starten. Omdat voor jou de kwaliteit (geen last van bijwerkingen bijvoorbeeld) zwaarder weegt dan de kwantiteit. Dit zul je pas kunnen doen als je zelf daar voldoende over hebt kunnen nadenken. Als je weet waar het overgaat. Als de arts je de ruimte geeft om er iets over te zeggen.

Sowieso is het bij elke keuze belangrijk dat een patiënt de tijd krijgt om na te denken over de verschillende mogelijkheden.

Afgelopen week had ik een poliafspraak bij mijn MDL-arts in het Rijnstate. We bespraken samen de labuitslagen en de gezondheidsproblemen die op dit moment aandacht vragen. Hierbij kon ik ook aangeven wat er volgens mij mogelijk is en wat ik daarin wel/niet wil. Ter plekke werd een collega-arts geconsulteerd…via de speaker van de telefoon. Hierdoor kon ik deelnemen aan het gesprek en kwamen we met z’n
3-en op een plan van aanpak. Onderweg in de auto bedacht ik nog een vraag/idee. Via de mail besprak ik die met de arts. Een aantal mogelijkheden mbt onderzoek en behandeling zal ik verder met de MDL-vpk telefonisch overleggen/uitwerken. Zodat er uiteindelijk een plan komt, die de arts dus samen met mij heeft opgesteld. TOP! Volgens mij is dat een mooi voorbeeld van Shared Decision Making.

Het gebeurt ook wel eens dat deze arts zegt: dit is het plan en zo gaan we het aanpakken. Vaak op een moment dat het niet zo goed gaat en ik het zelf niet goed kan overzien. En eerlijk gezegd voelt dat dan ook wel weer heel goed!

NB 21-11-13 Inmiddels steunt Minister Schippers het idee van Shared Decision Making. Haar brief aan de Tweede Kamer roept ook vragen op (en dan heb ik het hier alleen over het onderdeel SDM….) De minister lijkt er oa vanuit te gaan dat vrijwel alle patiënten (en artsen?!) dit ook willen en kunnen. Ook het feit dat er tijd nodig is om te kunnen verwerken en na te denken mis ik hierin. Verder vind ik in haar aanbevelingen veel onderdelen terug uit dit blog…
Zie dit artikel op Skipr: http://www.skipr.nl/actueel/id16534-schippers-steunt-gezamenlijke-besluitvorming.html

Advertenties