Alle patiënten op cursus?! #communicatie

Een communicatiecursus (online) voor patiënten. Het stond er toch echt.

Deze cursus zou ook nog ontwikkeld zijn op verzoek van patiënten.  Allereerst ben ik benieuwd hoe die vraag bij deze patiënten is opgekomen. Spontaan? Of nav een vragenlijst. Open vragen? Suggestief? Ik kan mij niet voorstellen dat patiënten zich spontaan melden bij onderzoekers om een communicatiecursus te ontwikkelen.

Stel dat die cursus is ontwikkeld, wanneer bied je die dan aan? Als iemand net patiënt is geworden? Dan is de patiënt er het meest bij gebaat. Alleen…denk dat patiënten op dat moment andere prioriteiten hebben. Of aan iedereen aanbieden, voor het geval je patiënt wordt?

De essentie is dat een patiënt (hoe mondig die ook is) altijd op achterstand staat. In kennis en verwerking. Vooral bij het “diagnose gesprek”. Maar ook later, als er bijv. een verslechtering optreedt. Of als er een nieuw behandelplan wordt voorgelegd.

Op zulke momenten kan een patiënt dichtklappen. Daar helpt een cursus of veel kennis niet of nauwelijks bij. Iedere arts of verpleegkundige die zelf een keer patiënt is geweest zal dit ook herkennen. Je hoort de arts van alles vertellen, maar je slaat niet alles op. Als patiënt heb je tijd nodig. De patiënt moet het tempo bepalen. De patiënt is hier leidend in, maar de arts moet leiden (…). Kijk en luister naar de patiënt. Probeer te achterhalen wat de patiënt op dat moment nodig heeft. Geef de informatie stapsgewijs, misschien verdeeld over meerdere gesprekken. Bedenk dat er een verschil is tussen hoog- en laagopgeleiden. Maar ook verschil in karakter, beleving, verwerking.

Er zijn zeker tips en handvatten die een patiënt kan gebruiken. Ik noem er een aantal, maar ben waarschijnlijk niet volledig:

– neem iemand mee naar het gesprek met de arts (hoewel niet iedereen dit prettig vindt!).

– vraag eventueel of je het gesprek mag opnemen. Overleg dit wel met de arts!

– neem een lijstje met je vragen mee, als je die al hebt. Als het erg veel is, stel dan de belangrijkste. Vraag eventueel aan de arts (of verpleegkundige) of deze de rest per mail wil beantwoorden.

– plan op korte termijn na een belangrijk gesprek (bijvoorbeeld het diagnose gesprek) een vervolg gesprek.

– vraag om een e-mail waar je met vragen en opmerkingen terecht kunt bij de arts (of eventueel een verpleegkundige).

– als het gesprek tijdens een opname in het ziekenhuis plaats vindt, overleg dan of er een verpleegkundige aanwezig kan zijn. Het liefst iemand die daarna nog minimaal 1 dag aanwezig is! De verpleegkundige kan helpen het gesprek samen te vatten en vragen beantwoorden.

– vertel de arts als je moeite hebt om de informatie op dat moment op te nemen.

– vraag of de arts de belangrijkste punten kan opschrijven (of doe dat zelf).

– in het algemeen wat betreft e-mails aan de arts: vraag of de arts in ieder geval  bevestigt dat de mail is ontvangen! Arts: meldt dat deze beantwoord wordt binnen x uur of dagen. Een patiënt weet dan in ieder geval dat hij/zij gehoord wordt, dat de mail op de juiste plek is beland. Dat het geen acute actie nodig heeft. Dit vermindert  stress bij de patiënt.

Deze tips zouden (anders geformuleerd?!) op een kaartje geprint kunnen worden. Bijvoorbeeld op de achterkant van de afspraken kaart/brief. En natuurlijk online.Volgens mij is dat effectiever en goedkoper dan een communicatie cursus.

Zelf heb ik een korte cursus gevolgd voor het zelf kunnen bepalen van bloedwaarde en dosering voor bloedverdunners. De cursus duurde mij veel te lang, Tempo lag erg laag. Maar de overgrote meerderheid van de cursisten was 65 plus. Die vonden het tempo prima.

Een aantal patiënten had zich na de info-avond helemaal niet aangemeld. Voor hen leek opzet en inhoud niet aan te sluiten. Je voelde bij hen een lichte paniek bij de woorden internet, online en inloggen. Deze mensen zie ik ook geen online cursus communicatie doen. Terwijl bij hen de behoefte mogelijk het grootst is?!

In de communicatie tussen arts en patiënt ligt de verantwoording in de eerste plaats bij de arts! De arts heeft zich beter kunnen voorbereiden op een gesprek, omdat hij deels de inhoud al weet en een voorsprong heeft door kennis. Ook door een zekere afstand tot het geheel.

Als de patiënt vervolgens tijd en ruimte heeft gehad om zich te informeren,(arts, Google, andere infobronnen), dan kan de patiënt in de volgende fase met de arts meedenken. De arts heeft ook de kennis en kunde om te informeren over behandelmogelijkheden. Maar ook over de beperkingen die hierin zijn. Als patiënt kan ik mede bepalen of, wanneer en welke behandeling te starten. Maar dan gezien vanuit de patiënt. Aansluitend aan zijn/haar wensen, gewoontes, levensvisie. Arts en patiënt kunnen dan samen bedenken welk behandeltraject in te gaan.

Een arts kan en zal naast zijn kennis en vakmanschap ook zijn empathie moeten gebruiken en tonen. Ook al is de patiënt tegenover hem een norse, brommerige man. Of een verlegen, ingetogen vrouw is. Of iemand die heel veel weet en wil weten, maar door emoties en schrik wordt overmand. De arts zal daadkrachtig, leidend maar ook volgend moeten zijn (…). Voor de arts is hier een hele mooi taak weggelegd! Is de arts hier niet toe in staat, dan zal de arts misschien naar een communicatiecursus moeten?! Of vindt u toch de patiënt? Naar mijn idee de omgekeerde wereld….

Advertenties